Türkiye’nin Mizah Dergi ve Gazeteleri Hafızası | The Memory of Turkey’s Humor Magazines and Newspapers

feridundemir.org 14 June 2026

0 511 4 minutes read

Engin Kamarot’un hazırladığı anıtsal arşiv çalışması, 1923-2025 yılları arasında yayımlanan Türkiye’nin mizah dergi ve gazetelerini tek ciltte buluşturuyor.

G Click here to add feridundemir.org as your preferred Google News source!

1923-2025 yılları arasında yayımlanan Türkiye’nin mizah dergileri ve gazetelerine adanmış, Engin Kamarot imzalı anıtsal bir arşiv çalışması.

Engin Kamarot’s monumental archive dedicated to Turkey’s humor magazines and newspapers published between 1923 and 2025.

Bazen bir dergiyi yıllar sonra elimize aldığımızda, kapağındaki sararmış kâğıttan çok kendi gençliğimizi görürüz. İlk karikatürümüz yayınlandığı dergiyi, sabaha kadar çizim yaptığımız günleri, yeni sayısı çıkan mizah dergilerini heyecanla açtığımız anları hatırlarız.

Sometimes, when we hold a magazine years later, we see not the yellowed paper on its cover but our own youth. We remember the magazine that first published our cartoons, the nights we drew until dawn, and the excitement of opening a newly released humor magazine.

Sonra yıllar geçer.

Bazı dergiler kapanır, bazı gazeteler unutulur, bazı sayılar sahaf raflarında kaybolur. Çizerler yaşlanır, kuşaklar değişir. Ama mizahın hafızası yaşamaya devam eder.

Then time passes.

Some magazines cease publication, some newspapers are forgotten, and some issues disappear onto the shelves of second-hand bookstores. Cartoonists grow older, generations change. Yet the memory of humor continues to live on.

İşte bu yüzden, Engin Kamarot tarafından hazırlanan “Türkiye’nin Mizah Dergi ve Gazeteleri 1923-2025” yalnızca bir kitap değil; Türkiye’nin mizah belleğini koruyan dev bir arşiv niteliği taşıyor.

1923’ten 2025’e uzanan 102 yıllık süreçte yayımlanan 1102 mizah dergisi ve gazetesi, ilk kez bu kadar kapsamlı biçimde tek bir kaynakta bir araya getirilmiş. Yıllar süren arşiv çalışmaları, Milli Kütüphane taramaları, özel koleksiyonlar ve dijital kaynakların titiz incelemesiyle oluşturulan eser; şehir, yıl, tür ve yayın periyotlarına göre sınıflandırılmış ayrıntılı bir veri tabanı sunuyor.

That is why “Turkey’s Humor Magazines and Newspapers 1923–2025”, compiled by Engin Kamarot, is not merely a book; it is a monumental archive preserving Turkey’s humor heritage.

Covering a 102-year period from 1923 to 2025, the book brings together 1,102 humor magazines and newspapers in a single source for the first time. Built through years of archival research, National Library studies, private collections, and digital resources, the work presents a detailed database organized by city, year, type, and publication frequency.

Kitapta yalnızca dergilerin isimleri yer almıyor. Yayınların mottoları, fiziksel özellikleri, sayfa sayıları, kadroları, kapak görselleri ve bibliyografik bilgileri de kayıt altına alınmış. Böylece eser, sadece bir liste değil; aynı zamanda Türkiye mizah yayıncılığının sosyolojik ve kültürel haritası haline geliyor.

The book does not simply list magazine titles. Their mottos, physical characteristics, page counts, editorial teams, cover images, and bibliographic details are also documented. The result is not just an index but a sociological and cultural map of Turkish humor publishing.

Bir çizer olarak kitabı karıştırırken en çok şu duyguya kapıldım:

Hepimiz buradayız.

As a cartoonist, while flipping through the pages, one feeling overwhelmed me the most:

We are all here.

Çizer arkadaşlara tek tek baktım. Kendi çizdiğim, yıllar önce sayfalarında yer aldığım dergilere baktım. Çoğu artık yayımlanmıyor. Bazılarının adını uzun zamandır duymamıştım. Kimisi çocukluğumun kahkahası, kimisi gençliğimin cesaretiydi.

I looked up fellow cartoonists one by one. I found magazines in which my own cartoons had appeared years ago. Most of them are no longer published. Some names I had not heard in decades. Some were the laughter of my childhood, others the courage of my youth.

Bir zamanlar bayiden aldığımız, ev taşırken kaybettiğimiz, sararıp dağılan ya da bir dosta verip geri alamadığımız dergiler artık yeniden elimizin altında.

Magazines we once bought from kiosks, lost while moving house, watched yellow with age, or lent to friends and never got back are now within our reach again.

Bu nedenle kitap yalnızca Türkiye’deki mizah tarihine değil, dünyanın her yerindeki karikatür ve mizah araştırmacılarına da sesleniyor. Çünkü mizah evrenseldir; bir ülkenin mizah tarihi aynı zamanda o toplumun özgürlük, eleştiri ve hayal gücü tarihidir.

That is why this book speaks not only to the history of Turkish humor but also to cartoonists and humor researchers all around the world. Because humor is universal; the history of humor in a country is also the history of its freedom, criticism, and imagination.

feridundemir.org olarak dünyanın farklı ülkelerinden yarışmaları, sergileri ve mizah haberlerini yıllardır takip ediyorum. Ancak bu kitabın sayfalarını çevirirken fark ettiğim şey şu oldu:

Uluslararası alanda ne kadar görünür olursak olalım, bizi biz yapan şey hafızamızdır.

At feridundemir.org, I have been following international cartoon contests, exhibitions, and humor news from around the world for many years. Yet while turning the pages of this book, I realized something important:

No matter how visible we become internationally, what truly defines us is our memory.

Bir karikatüristin ilk yayımlandığı dergiyi yıllar sonra yeniden görmekten duyduğum heyecanı tarif etmek kolay değil.

Bu yüzden kitabın en değerli yanı rakamları değil;

Bir dönemin sesini koruması.

Bir zamanlar kahkaha atan, tartışan, eleştiren, hayal kuran insanların bıraktığı izleri geleceğe taşıması.

It is difficult to describe the excitement of seeing the magazine in which your first cartoon was published years later.

That is why the most valuable aspect of this book is not its numbers;

Its ability to preserve the voice of an era.

It carries into the future the traces left behind by people who laughed, argued, criticized, and dreamed.

Bu büyük emeği ortaya koyan Engin Kamarot’a teşekkür ediyorum.

Ve tüm çizer arkadaşlara küçük bir çağrım var:

Kitabı elinize aldığınızda sayfaları ağır ağır çevirin.